កម្រងសំណួរ-ចម្លើយ ត្រៀមប្រឡងបញ្ចប់វិជ្ជាជីវៈនគរបាលជាតិ

• ១. ប្រភព៖ ពិចារណាថាតើទទួលបានដោយបើកចំហរ ឬដោយសម្ងាត់។
• ២. ពេលវេលាទទួលបានដំណឹង៖ គឺនៅម៉ោង ថ្ងៃ ខែ ឆ្នាំ ណាជាក់លាក់។
• ៣. ប្រភេទនៃដំណឹង៖
  • ក. ដំណឹងរាយ៖ ជាដំណឹងដែលមានខ្លឹមសារឆ្លុះបញ្ចាំងបានតែមួយផ្នែកចំពោះមនុស្សម្នាក់ វត្ថុ រឿងហេតុ ឬសកម្មភាពតែមួយប៉ុណ្ណោះ។
  • ខ. ដំណឹងសំយោគ៖ ជាដំណឹងដែលប្រមូលបានច្រើនប្រភព ដើម្បីយកមកវាយតម្លៃឱ្យបានត្រឹមត្រូវ គ្រប់ជ្រុងជ្រោយតាមលក្ខណៈវិទ្យាសាស្ត្រ។
  • គ. ដំណឹងក្លែងក្លាយ៖ ជាប្រភេទដំណឹងដែលត្រូវបានប្រឌិតឡើងដោយចេតនា ដើម្បីបំភាន់ដល់អ្នកទទួលដំណឹង ឬសមត្ថកិច្ច។
  • ឃ. ដំណឹងខុស៖ ជាដំណឹងដែលមិនត្រឹមត្រូវ កើតឡើងដោយអចេតនា គ្មានចេតនាបំភាន់ឡើយ។
• ៤. វិធីសាស្ត្រនៃការប្រមូល៖ ទទួលដោយផ្ទាល់ ឬតាមរយៈទូរស័ព្ទ ឬតាមសំបុត្រអនាមិក។ល។
• ៥. ខ្លឹមសារ៖ តើពាក់ព័ន្ធនឹងមនុស្ស វត្ថុ រឿងហេតុ ឬសកម្មភាពជាក់ស្តែងណាមួយ។

• ១. ដំណាក់កាលប្រមែប្រមូលដំណឹង៖ គឺជាដំណាក់កាលប្រមូលដំណឹងទាំងឡាយដែលចាំបាច់ និងមានសារសំខាន់ ដើម្បីចងក្រងទុកជាសំណុំឯកសារ ឬរបាយការណ៍ ឬជាសំណុំរឿងអ្វីមួយ សម្រាប់បម្រើការងារចំពោះមុខ និងយូរអង្វែងរបស់អង្គភាពនគរបាល។
• ២. ដំណាក់កាលវិនិច្ឆ័យដំណឹង៖ គឺជាការធ្វើសំយោគដំណឹងដែលប្រមូលបាន ដើម្បីវាយតម្លៃឱ្យបានត្រឹមត្រូវ គ្រប់ជ្រុងជ្រោយតាមលក្ខណៈវិទ្យាសាស្ត្រ។ ដើម្បីវិនិច្ឆ័យដំណឹងត្រូវ៖
  • ធ្វើការប្រមូលផ្តុំគ្រប់បណ្តាដំណឹងដែលពាក់ព័ន្ធដល់រឿងហេតុ ដោយមិនមើលស្រាលចំពោះដំណឹងណាមួយឡើយ។
  • ធ្វើការពិចារណាល្អិតល្អន់តាមលំដាប់លំដោយនៃខ្លឹមសារ។
  • ធ្វើការប្រជុំពិគ្រោះយោបល់ រួចធ្វើការសន្និដ្ឋានវាយតម្លៃខ្លឹមសារទាំងនោះ។
• ៣. ដំណាក់កាលបញ្ជូនដំណឹង៖ គឺជាការផ្តល់ដំណឹងទៅឱ្យផ្នែកពាក់ព័ន្ធដែលមានតួនាទីភារកិច្ចទទួលខុសត្រូវ និងដោះស្រាយដំណឹងនោះ។ ក្នុងការបញ្ជូនត្រូវ៖
  • រាយការណ៍ និងសុំយោបល់ពីប្រធានអង្គភាពមុននឹងបញ្ជូនដំណឹង។
  • បញ្ជូនដំណឹងភ្លាមក្រោយពេលវិនិច្ឆ័យរួច និងបញ្ជូនឱ្យបានទាន់ពេលវេលា។
  • ចំណុចយកចិត្តទុកដាក់៖ បើដំណឹងមិនពាក់ព័ន្ធតួនាទីខ្លួន ត្រូវជូនដំណឹងប្រធានអង្គភាពហើយបញ្ជូនទៅអង្គភាពដើមវិញ; ចំពោះរបាយការណ៍ត្រូវបញ្ជាក់ច្បាស់ទីកន្លែងបញ្ជូន/ទទួល និងចំនួនទំព័រ; ចំពោះដំណឹងសម្ងាត់ ឬបន្ទាន់ ត្រូវកត់ត្រាច្បាស់ឈ្មោះ ឋានន្តរសក្តិ ឋានៈអ្នកទទួល/បញ្ជូន និងរក្សាការសម្ងាត់ប្រភព។
• ៤. ដំណាក់កាលថែរក្សាដំណឹង៖ គឺជាការរៀបចំទុកដាក់នូវរាល់ដំណឹងដែលចាំបាច់ទៅតាមបទកំណត់ ដើម្បីបម្រើឱ្យការងារចំពោះមុខ និងយូរអង្វែង។ ផ្អែកលើការវិភាគអង្គហេតុ (បទល្មើសអ្វី? នរណាធ្វើ? នៅឯណា? ពេលណា? ខូចខាតអ្វី?...) យើងត្រូវរៀបចំទុកដាក់ដំណឹងទៅតាម៖
  • ពេលវេលា
  • ប្រភេទនៃខ្លឹមសាររឿង
  • កម្រិតនៃបទល្មើស (បទឧក្រិដ្ឋ ឬបទមជ្ឈិម)
  • ភូមិសាស្ត្រ (ភូមិ ឃុំ/សង្កាត់ ស្រុក/ខណ្ឌ ខេត្ត/រាជធានី)
  • កំណត់តម្លៃដំណឹងដើម្បីរក្សាទុកនៅក្នុងអង្គភាព។

• សំណូមពរនៃការងារដំណឹងមាន ៥ យ៉ាងគឺ៖
  1. ចាំបាច់ និងគ្រប់គ្រាន់
  2. ពិតប្រាកដ
  3. ទាន់ពេលវេលា
  4. ចំកន្លែង
  5. សុវត្ថិភាព
• សំណូមពរពិតប្រាកដជាក់ស្តែង៖ ដំណឹងត្រូវតែធានាថាត្រឹមត្រូវតាមសភាពដើម
• ជនប្រព្រឹត្តបទល្មើសតែងតែប្រឌិត ឬបិទបាំង មិនរាយការណ៍ផ្តល់ដំណឹងមិនពិត ឬក្លែងក្លាយ
• ការងារដំណឹងរបស់អង្គភាពនគរបាល ត្រូវឈានស្វែងរកភាពពិត និងយុត្តិធម៌ ដើម្បីបម្រើដល់ការងារជំនាញ
និងប្រយុទ្ធប្រឆាំង
• កម្រិតយល់ដឹងត្រូវមានភាពច្បាស់លាស់។

• ភ្នែក
• ត្រចៀក
• ចម្លើយមិនអាចយកជាការបាន

• ក. កត្តាទូទៅ៖ ភាពឆ្ងាយ ភាពជិត ឬទំហំមាឌរបស់វត្ថុ; ទីតាំងរបស់អ្នកឈរសង្កេតពិនិត្យ; លក្ខខណ្ឌធាតុអាកាស (ភ្លៀង ងងឹតអ័ព្ទ ខ្យល់បក់ខ្លាំង...); សភាពចិត្តគំនិតរបស់អ្នកមើល (ការភ័យរន្ធត់ ស្រមើស្រមៃ តក់ស្លុត)។
• ខ. លក្ខខណ្ឌពន្លឺ៖ ពេលយប់ពិបាកមើលច្បាស់លាស់; វត្ថុដែលត្រូវបានបំភ្លឺដោយភ្លើងភ្លឺព្រឹមៗពិបាកកំណត់ពណ៌; ពន្លឺដែលមានកម្លាំងខ្លាំងចាំងភ្នែក (ភ្លើងហ្វារថយន្ត...)។
• គ. កត្តារាងកាយ៖ ជំងឺកកស្ទះសរសៃឈាម, ភ្នែកម៉ូប, ពិការភ្នែកម្ខាង, ភាពអស់កម្លាំង ឬស្រវឹង។
• ឃ. កត្តាពណ៌ និងវត្ថុ៖ កញ្ចក់ពណ៌, ពន្លឺរបស់វត្ថុបំភ្លឺ, ពណ៌របស់វត្ថុពីរដែលប៉ុនគ្នាតែមានពណ៌ផ្សេងគ្នាធ្វើឱ្យភ្នែកមើលឃើញទំហំខុសគ្នា។

• គោលការណ៍ទំនាក់ទំនងរវាងបុគ្គលនិងបុគ្គល
• ការទំនាក់ទំនងតាមពាក្យសម្តី
• ការទំនាក់ទំនងមិនប្រើពាក្យសម្តី

• នគរបាលតែងធ្វើការទំនាក់ទំនងជាមួយគ្រប់សមាសភាពក្នុងសង្គម រួមមាន៖ ទំនាក់ទំនងជាមួយនគរបាលគ្នាឯង ឬសមត្ថកិច្ចដទៃទៀត; ជាមួយមេការ ឬអ្នកទទួលខុសត្រូវស្ថាប័ននានា; ជាមួយជនរងគ្រោះ សាក្សី ឬដើមបណ្តឹង; ជាមួយជនសង្ស័យ; ជាមួយក្រុមគ្រួសារ មិត្តភក្តិ និងសមាគម/សហគមន៍នានា។
• ធាតុផ្សំទាំង ៤ នៃដំណើរការទំនាក់ទំនង៖
  អ្នកបញ្ជូនសារ (Sender) ➔ សារ (Message) ➔ មធ្យោបាយបញ្ជូនសារ (Channel/Medium) ➔ អ្នកទទួលសារ (Receiver)
• គោលការណ៍អនុវត្តជាក់ស្តែង៖ ត្រូវប្រើប្រាស់ពាក្យសម្តីសមរម្យ ច្បាស់លាស់ យកចិត្តទុកដាក់ស្តាប់ដោយអត់ធ្មត់ បង្ហាញភាពស្មោះត្រង់ គោរពសិទ្ធិ និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់បុគ្គលគ្រប់រូប ដើម្បីបង្កើតទំនុកចិត្ត និងកិច្ចសហការល្អ។

• ១. ចុះលេខ និងកាលបរិច្ឆេទ៖ ចុះលេខលិខិតចេញក្នុងសៀវភៅបញ្ជីលិខិតចេញ និងចុះកាលបរិច្ឆេទផ្លូវការ។
• ២. បោះត្រា៖ ប្រថាប់ត្រារបស់ប្រធានអង្គភាព ឬត្រារបស់ស្ថាប័ន/អង្គភាពចំពីលើហត្ថលេខាឱ្យបានត្រឹមត្រូវតាមបទដ្ឋាន។
• ៣. ថតចម្លង និងតម្កល់ទុក (ប័ណ្ណសារ)៖ ស្កេន ឬថតចម្លងឯកសារលិខិតទុក ដើម្បីតម្កល់ជាសំណុំឯកសារប័ណ្ណសាររបស់អង្គភាព។
• ៤. វេចខ្ចប់ និងកត់ត្រាបញ្ជូន៖ ដាក់លិខិតក្នុងស្រោមសំបុត្រ ឬដាក់ស៊ីមី រួចកត់ត្រាចូលក្នុងសៀវភៅបញ្ជូនលិខិត។
• ៥. ផ្សព្វផ្សាយ និងបញ្ជូន៖ ចែកចាយ ឬបញ្ជូនលិខិតឱ្យដល់ដៃគោលដៅទទួល និងតាមដានការអនុវត្តដោយយកចិត្តទុកដាក់បំផុត។

• ពីតូចទៅធំ (ឋានៈទាបផ្ញើជូនឋានៈខ្ពស់ជាង)៖ ប្រើពាក្យ «សូមគោរពជូន» ឬ «គោរពជូន» (ឧ. សូមគោរពជូន សម្តេច, ឯកឧត្តម...)។
• ប្រហាក់ប្រហែលគ្នា (ឋានៈស្មើគ្នា)៖ ប្រើពាក្យ «គោរពជូន» ឬ «ជម្រាបជូន»។
• ពីធំទៅតូច (ឋានៈខ្ពស់ផ្ញើមកឋានៈទាបជាង)៖ ប្រើពាក្យ «ជម្រាបជូន» ឬ «ជម្រាបមក» (ឧ. ជម្រាបមកលោកប្រធាន...)។
• ចំពោះព្រះមហាក្សត្រ៖ ត្រូវប្រើពាក្យ «ក្រាបបង្គំទូលថ្វាយ»។
• ចំពោះព្រះសង្ឃ៖ ត្រូវប្រើពាក្យ «ប្រគេនចំពោះ» ឬ «សូមក្រាបថ្វាយបង្គំប្រគេន»។

• សីលធម៌៖ គឺជាបទប្បញ្ញត្តិផ្លូវចិត្តដែលធ្វើឱ្យមនុស្សមានការពិចារណាទៅលើអាកប្បកិរិយា ស្របទៅតាមសង្គមទទួលស្គាល់ថាអ្វីល្អ អ្វីអាក្រក់។ វាជាតម្លៃផ្លូវចិត្ត កើតចេញពីមនសិការខាងក្នុង ដែលណែនាំឱ្យមនុស្សដឹងពីអំពើអ្វីដែលគួរធ្វើ និងអ្វីដែលមិនគួរធ្វើនៅក្នុងសង្គមរស់នៅ។
• អភិសមាចារ៖ គឺជាលទ្ធផលនៃអាកប្បកិរិយាដែលបង្ហាញឱ្យឃើញពីមាយាទល្អក្រៃលែង ដែលសង្គមទទួលស្គាល់ និងឱ្យតម្លៃ។ ក្នុងន័យវិជ្ជាជីវៈ អភិសមាចារគឺជាក្បួនច្បាប់ វិន័យ បទដ្ឋាន និងរបៀបរបបនៃការប្រព្រឹត្តប្រតិបត្តិជាក់ស្តែងខាងក្រៅដែលកំណត់ចងកាតព្វកិច្ចសម្រាប់បុគ្គលិក ឬមន្ត្រីក្នុងវិជ្ជាជីវៈនីមួយៗត្រូវតែអនុវត្តតាមជាដាច់ខាត។

1. គោលការណ៍សុចរិតភាព៖ ភាពស្មោះត្រង់ មិនពុករលួយ មិនកេងប្រវ័ញ្ច។
2. គោលការណ៍ទទួលខុសត្រូវ៖ មានការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់លើរាល់សកម្មភាព និងការសម្រេចចិត្តរបស់ខ្លួន។
3. គោលការណ៍គោរពច្បាប់ និងបទបញ្ជា៖ អនុវត្តយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់តាមច្បាប់រដ្ឋ និងបទបញ្ជាផ្ទៃក្នុង។
4. គោលការណ៍គោរពសិទ្ធិ និងឯករាជ្យភាពមនុស្ស៖ មិនរំលោភបំពានសិទ្ធិសេរីភាព និងតម្លៃរបស់បុគ្គល។
5. គោលការណ៍យុត្តិធម៌៖ ប្រកាន់ជំហរឥតលម្អៀង ស្មើភាពគ្នាចំពោះមុខច្បាប់។
6. គោលការណ៍រក្សាការសម្ងាត់៖ រក្សាការសម្ងាត់វិជ្ជាជីវៈ និងព័ត៌មានសម្ងាត់រដ្ឋមិនឱ្យបែកធ្លាយ។
7. គោលការណ៍ជំនាញវិជ្ជាជីវៈ៖ មានសមត្ថភាព ចំណេះដឹង និងភាពប៉ិនប្រសប់ក្នុងការងារ។
8. គោលការណ៍សេវាកម្មដល់សាធារណៈ៖ បម្រើប្រជាពលរដ្ឋដោយស្មោះស្ម័គ្រ និងរហ័សទាន់ចិត្ត។

• ១. គោលការណ៍នៃយុត្តិធម៌៖ ការប្រព្រឹត្តប្រកបដោយភាពត្រឹមត្រូវ គ្មានការរើសអើង ផ្តល់យុត្តិធម៌ដល់គ្រប់ភាគី។
• ២. គោលការណ៍នៃសុចរិតភាព និងសេចក្តីស្មោះត្រង់៖ ប្រកាន់ខ្ជាប់នូវភាពត្រឹមត្រូវ ស្មោះត្រង់ចំពោះជាតិ សាសនា ព្រះមហាក្សត្រ និងអង្គភាព។
• ៣. គោលការណ៍នៃភាពទទួលខុសត្រូវ៖ ហ៊ានធ្វើ ហ៊ានទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខច្បាប់ និងអង្គភាព។
• ៤. គោលការណ៍តម្លាភាព៖ អនុវត្តការងារច្បាស់លាស់ អាចផ្ទៀងផ្ទាត់ និងត្រួតពិនិត្យបានតាមនីតិវិធី។
• ៥. គោលការណ៍នៃការគោរពច្បាប់៖ យកច្បាប់ជាគោល មិនប្រើប្រាស់អំណាចហួសដែនសមត្ថកិច្ច។
• ៦. គោលការណ៍នៃការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់មនុស្ស៖ មិនធ្វើទារុណកម្ម មិនប្រមាថមើលងាយដល់ជនសង្ស័យ ឬជនរងគ្រោះ។
• ៧. គោលការណ៍នៃការប្រកាន់ខ្ជាប់នូវភាពថ្លៃថ្នូរ និងការអត់ធ្មត់៖ មានឥរិយាបថសុភាពរាបសារ អត់ធ្មត់ចំពោះការញុះញង់ និងរក្សាកិត្តិយសកងកម្លាំង។

• ផ្អែកតាមសកម្មភាពការងារប្រចាំថ្ងៃរបស់នគរបាលយុត្តិធម៌ ហើយបានរកឃើញបទល្មើស (បទល្មើសជាក់ស្តែង)។
• ផ្អែកតាមព័ត៌មានបណ្តឹងពីប្រជាពលរដ្ឋដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីករណីល្មើសច្បាប់ណាមួយបានកើតឡើង។
• ផ្អែកតាមករណីដែលមានមនុស្សស្លាប់ក្នុងស្ថានភាពមិនធម្មតា មានការសង្ស័យលើករណីឃាតកម្ម។
• ផ្អែកតាមការសារភាពរបស់ជនសង្ស័យអំពីការប្រព្រឹត្តបទល្មើសរបស់ជនណាម្នាក់ (ត្រូវពិចារណាមុនធ្វើការស៊ើបអង្កេត)។
• ផ្អែកតាមបណ្តឹងរបស់ស្ថាប័ន អង្គភាព ក្រុមហ៊ុន អង្គការសង្គម... ដែលបានបញ្ជូនរបាយការណ៍មកស្ថាប័ននគរបាលពីករណីល្មើសច្បាប់។
• ផ្អែកតាមព័ត៌មានដែលកំពុងផ្សព្វផ្សាយជាចំហតាមរយៈប្រព័ន្ធឃោសនាសាធារណៈ ដែលមានខ្លឹមសារឆ្លុះបញ្ចាំងពីករណីល្មើសណាមួយកើតឡើង ហើយពិនិត្យឃើញថាចាំបាច់ត្រូវតែស៊ើបអង្កេត។

• អាចមានមុខគ្រប់ពេលវេលាក្នុងពេលសមត្ថកិច្ចពិនិត្យទីកន្លែងកើតហេតុ។
• ធ្វើការបញ្ជាក់បន្ថែមពីបទល្មើស ពីមុខសញ្ញា និងវត្ថុតាងជាលំដាប់លំដោយ។
• ចូលរួមក្នុងការស្វែងរកមុខសញ្ញាជនល្មើស។
• ចូលរួមក្នុងការពិនិត្យនិងបញ្ជាក់អត្តសញ្ញាណមុខសញ្ញា (ចង្អុលបង្ហាញជនល្មើស)។
• ចូលរួមក្នុងការងារប្រទល់មុខ (ការជួបផ្ទៀងផ្ទាត់ចម្លើយ)។
• ចូលរួមក្នុងការពិនិត្យវត្ថុតាង និងអនុវត្តវិធានការការពារវត្ថុតាង។
• ចូលរួមក្នុងការពិនិត្យទីកន្លែងកើតហេតុឡើងវិញ ឬក្នុងការពិសោធន៍ជាក់ស្តែងឡើងវិញ។
• ចូលរួមពិនិត្យឃ្លាំមើលតាមបណ្តាទីកន្លែង និងមធ្យោបាយ ឬសម្ភារដែលមានការពាក់ព័ន្ធបទល្មើស។
• ចូលរួមកំណត់វាយតម្លៃពីមូលហេតុ និងលក្ខណៈនៃរឿងហេតុដែលបានកើតឡើងនោះ។

• អត្តសញ្ញាណ៖ អត្តសញ្ញាណរបស់អ្នកផ្តល់ព័ត៌មាន-បណ្តឹង, របស់ជនរងគ្រោះ និងរបស់អ្នកធ្វើសាក្សី។
• មុខសញ្ញា៖ អត្តសញ្ញាណរបស់ជនសង្ស័យ និងទំនាក់ទំនងរវាងជនសង្ស័យ និងជនរងគ្រោះ។
• ទីកន្លែងកើតហេតុ៖ ទីតាំងច្បាស់លាស់ដែលកើតរឿងហេតុ។
• ពេលវេលា៖ ពេលវេលាដែលកើតរឿងហេតុជាក់ស្តែង និងពេលវេលាដែលសមត្ថកិច្ចក្តាប់បានព័ត៌មាន។
• ខ្លឹមសារនៃរឿងហេតុ៖ អង្គហេតុដំណើររឿងនៃការប្រព្រឹត្តបទល្មើស។
• ល្បិចកលប្រព្រឹត្តបទល្មើស៖ វិធីសាស្ត្រ មធ្យោបាយ និងកលល្បិចរបស់មុខសញ្ញា។
• មហន្តរាយ/ការខូចខាត៖ ផលប៉ះពាល់ ការបាត់បង់អាយុជីវិត រងរបួស ឬការខូចខាតទ្រព្យសម្បត្តិដែលបង្កឡើងដោយមុខសញ្ញា។
• ស្ថានភាពទីកន្លែងកើតហេតុ៖ តើនៅរក្សាភាពដើម ឬមានការប្រែប្រួល? ដោយសារមូលហេតុអ្វី?
• ព័ត៌មាននានាជុំវិញរឿងហេតុ៖ តម្រុយផ្សេងៗបន្ថែមទៀត។

• មន្ត្រីនគរបាលដែលទទួលព័ត៌មាន-បណ្តឹង ត្រូវតែយកចិត្តទុកដាក់ស្តាប់ ត្រូវមានអាកប្បកិរិយាសុភាពរាបសារ រួសរាយរាក់ទាក់ ត្រឹមត្រូវ សមរម្យ ដើម្បីបង្កបរិយាកាសល្អ និងបង្កើតបាននូវភាពស្និទ្ធស្នាល ទំនុកចិត្ត។
• ត្រូវមានការកត់ត្រា និងត្រិះរិះពិចារណាស្វែងយល់ពីខ្លឹមសារនៃសេចក្តីរាយការណ៍របស់គេឱ្យបានល្អិតល្អន់។
• ត្រូវយកចិត្តទុកដាក់ដល់ទម្លាប់ចិត្តសាស្ត្រ កម្រិតវប្បធម៌ និងឋានៈតួនាទីក្នុងសង្គមរបស់អ្នកផ្តល់ព័ត៌មាន-បណ្តឹង ដើម្បីរៀបចំ និងសម្រួលមន្ត្រីរបស់យើងឱ្យបានសមស្រប សំដៅទទួលបានព័ត៌មាន-បណ្តឹងប្រកបដោយផលល្អប្រសើរ និងរក្សាការសម្ងាត់ជូនពួកគាត់។

• រឿងហេតុអ្វី ដែលបានកើតឡើង? តើជារឿងអ្វី? មានបង្កមហន្តរាយដល់អាយុជីវិតរបស់មនុស្ស ឬទ្រព្យសម្បត្តិដែរឬទេ? ក្នុងករណីមានបាត់បង់អាយុជីវិត ទ្រព្យសម្បត្តិ គឺត្រូវបញ្ជាក់ឱ្យច្បាស់ពីអត្តសញ្ញាណជនរងគ្រោះ និងទ្រព្យដែលបាត់បង់នោះ។
• រឿងហេតុ បានកើតឡើងនៅពេលណា? ប្រសិនបើអ្នកផ្តល់ព័ត៌មាន-បណ្តឹងអាចបញ្ជាក់បានច្បាស់ពីពេលវេលាជាក់លាក់នៃរឿងហេតុ វានឹងបង្កលក្ខណៈអំណោយផលដល់នគរបាលក្នុងការពិចារណា និងកំណត់សកម្មភាពនៃរឿងហេតុបានលឿន។
• រឿងហេតុ កើតឡើងនៅទីណា?
  • ករណីកើតឡើងនៅផ្ទះ៖ ត្រូវបញ្ជាក់ឱ្យច្បាស់ពីលេខផ្ទះ ជាន់ទីប៉ុន្មាន ផ្លូវលេខប៉ុន្មាន ភូមិ ឃុំ/សង្កាត់។
  • ករណីកើតឡើងនៅទីសាធារណៈ៖ ត្រូវបញ្ជាក់ឱ្យបានក្បោះក្បាយពីភាពលម្អិតនៃចំណុចសម្គាល់ទីតាំងកើតហេតុនោះ។
• ល្បិចកល និងសកម្មភាពនៃបទល្មើសយ៉ាងដូចម្តេច? មធ្យោបាយ អាវុធ ឧបករណ៍ដែលប្រើប្រាស់។
• នរណាជាមុខសញ្ញាសង្ស័យ? ភិនភាគ សម្លៀកបំពាក់ ឈ្មោះ ទីកន្លែងគេចខ្លួន។
• ហេតុអ្វីនាំឱ្យមានការប្រព្រឹត្តបទល្មើស? មូលហេតុ ឬទំនាស់ពីមុនមក។
• នរណាជាជនរងគ្រោះ និងសំណូមពររបស់គេយ៉ាងម៉េច?
• បញ្ជាក់ពីបញ្ហាផ្សេងៗ ដែលគេបានដឹង បានឃើញ និងបានធ្វើកន្លងមក។

• ១. ចំពោះបទឧក្រិដ្ឋ៖ អំពើប៉ុនប៉ងក្នុងបទឧក្រិដ្ឋ ត្រូវតែផ្តន្ទាទោសជានិច្ច ដោយគ្មានករណីលើកលែងឡើយ។
• ២. ចំពោះបទមជ្ឈិម៖ អំពើប៉ុនប៉ងក្នុងបទមជ្ឈិម ត្រូវផ្តន្ទាទោស លុះត្រាតែមានច្បាប់ ឬបទប្បញ្ញត្តិព្រហ្មទណ្ឌចែងកំណត់ច្បាស់លាស់ ថាត្រូវផ្តន្ទាទោសលើការប៉ុនប៉ងនៃបទល្មើសនោះ។ បើគ្មានច្បាប់ចែងបញ្ជាក់ មិនត្រូវផ្តន្ទាទោសឡើយ។
• ៣. ចំពោះបទលហុ៖ អំពើប៉ុនប៉ងក្នុងបទលហុ មិនត្រូវផ្តន្ទាទោសឡើយ។
• លក្ខខណ្ឌបង្កើតជាអំពើប៉ុនប៉ង (តាមមាត្រា ២៧ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ)៖
  • បានចាប់ផ្តើមអនុវត្តបទល្មើស (មានឆន្ទៈ និងសកម្មភាពជាក់ស្តែង)។
  • ការអនុវត្តនោះត្រូវអាក់ខាន ឬមិនបានសម្រេចផល ដោយសារកត្តា ឬកម្លាំងក្រៅឆន្ទៈរបស់ជនល្មើស (ឧ. សមត្ថកិច្ចមកទាន់, ជនរងគ្រោះរើបំរាស់រួច, កាំភ្លើងបាញ់មិនផ្ទុះ...)។

• ១. ធាតុនីត្យានុកូល (ធាតុច្បាប់)៖ ត្រូវតែមានច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌចែងកំណត់ជាមុនថាអំពើនោះជាបទល្មើស និងមានចែងពីទោសបញ្ញត្តិ ស្របតាមគោលការណ៍ «គ្មានបទល្មើស គ្មានទោស បើគ្មានច្បាប់ចែង»។
• ២. ធាតុសត្យានុម័ត (ធាតុសម្ភារ / អំពើខាងក្រៅ)៖ គឺជាសកម្មភាព អាកប្បកិរិយា ឬទង្វើខាងក្រៅជាក់ស្តែងដែលបានប្រព្រឹត្តឡើង (ការធ្វើសកម្មភាព ឬអសកម្មភាព) ដែលបង្កឱ្យមានផលប៉ះពាល់ ឬខូចខាត។
• ៣. ធាតុអត្តនោម័ត (ធាតុផ្លូវចិត្ត / ចេតនា)៖ គឺជាឆន្ទៈ មនសិការ និងការដឹងខុសត្រូវរបស់បុគ្គលក្នុងការប្រព្រឹត្ត (ចេតនាទុច្ចរិត ឬកំហុសអចេតនាដែលច្បាប់ហាមឃាត់)។

• ធាតុនីត្យានុកូល៖ មានមាត្រា ៣៥៣ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌចែងផ្តន្ទាទោសពីបទលួច។
• ធាតុសត្យានុម័ត៖ ជនសង្ស័យបានលូកដៃយកទូរស័ព្ទដៃរបស់ជនរងគ្រោះដាក់ចូលហោប៉ៅខ្លួន។
• ធាតុអត្តនោម័ត៖ ជនសង្ស័យបានដឹងច្បាស់ថាទូរស័ព្ទនោះជារបស់អ្នកដទៃ ប៉ុន្តែនៅតែមានចេតនាទុច្ចរិតយកមកធ្វើជាកម្មសិទ្ធិផ្ទាល់ខ្លួនដោយខុសច្បាប់។

• ១. បទឧក្រិដ្ឋ (Felony / Crime)៖ ជាបទល្មើសធ្ងន់ធ្ងរបំផុត ដែលត្រូវផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារចាប់ពី ៥ ឆ្នាំ ឡើងទៅ រហូតដល់អស់មួយជីវិត (មួយជីវិត)។
• ២. បទមជ្ឈិម (Misdemeanor / Délit)៖ ជាបទល្មើសមធ្យម ដែលត្រូវផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារចាប់ពី ៦ ថ្ងៃ ដល់ ៥ ឆ្នាំ និង/ឬ ទោសពិន័យជាប្រាក់ចាប់ពី ១០០.០០០ រៀល ដល់ ១០.០០០.០០០ រៀល។
• ៣. បទលហុ (Petty Offense / Contravention)៖ ជាបទល្មើសស្រាល ដែលត្រូវផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារចាប់ពី ១ ថ្ងៃ ដល់ ៦ ថ្ងៃ និង/ឬ ទោសពិន័យជាប្រាក់ចាប់ពី ១.០០០ រៀល ដល់ ១០០.០០០ រៀល។

1. ១. ដំណាក់កាលគំនិតចង់ប្រព្រឹត្តបទល្មើស (Intention)៖ គឺជាការគិត គម្រោងក្នុងចិត្ត។ ដំណាក់កាលនេះច្បាប់មិនទាន់ផ្តន្ទាទោសឡើយ ព្រោះជាគំនិតក្នុងចិត្តសុទ្ធសាធ។
2. ២. ដំណាក់កាលរៀបចំធ្វើសកម្មភាព (Preparation)៖ គឺជាការស្វែងរក ផ្គត់ផ្គង់ ឬកែច្នៃឧបករណ៍ មធ្យោបាយ (ដូចជាទិញកាំបិត រៀបចំអាវុធ ស៊ើបមើលទីតាំង)។ ជាទូទៅច្បាប់មិនទាន់ផ្តន្ទាទោសទេ លើកលែងតែការរៀបចំសម្ភារនោះបង្កើតជាបទល្មើសដាច់ដោយឡែក (ដូចជាការកាន់កាប់អាវុធខុសច្បាប់ ឬការបង្កើតក្រុមចោរប្លន់)។
3. ៣. ដំណាក់កាលចាប់ផ្តើមអនុវត្តបទល្មើស (Attempt / ប៉ុនប៉ង)៖ គឺជាការចាប់ផ្តើមធ្វើសកម្មភាពផ្ទាល់ដើម្បីសម្រេចបទល្មើស។ ដំណាក់កាលនេះត្រូវបានច្បាប់ផ្តន្ទាទោសចំពោះបទឧក្រិដ្ឋ និងបទមជ្ឈិមដែលមានច្បាប់ចែង។
4. ៤. ដំណាក់កាលសម្រេចបទល្មើស (Consummation)៖ គឺជាដំណាក់កាលដែលបទល្មើសត្រូវបានសម្រេចផលពេញលេញទាំងស្រុងតាមធាតុផ្សំច្បាប់ ដែលត្រូវទទួលទោសតាមច្បាប់កំណត់។

• ភាពធ្វេសប្រហែស (Negligence)៖ ការមិនបានយកចិត្តទុកដាក់ ឬមិនបានប្រុងប្រយ័ត្នតាមបទដ្ឋានធម្មតា។
• ការមិនប្រុងប្រយ័ត្ន ឬការខ្ជីខ្ជា (Recklessness)៖ ការដឹងថាអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ តែនៅតែធ្វើដោយស្មានថាមិនអី ឬប៉ាន់ស្មានថាទង្វើរបស់ខ្លួនមិនបង្កឱ្យមានផលវិបាកនោះឡើយ។
• ការបំពានលើកាតព្វកិច្ចសន្តិសុខ ឬកាតព្វកិច្ចប្រុងប្រយ័ត្ន៖ ដែលច្បាប់តម្រូវឱ្យអនុវត្ត (ឧ. ការបើកបរលឿនលើសល្បឿនកំណត់ បណ្តាលឱ្យបុកមនុស្សស្លាប់ដោយអចេតនា)។

1. នាយនគរបាលថ្នាក់ឧត្តមសេនីយ៍
2. នាយនគរបាលជាន់ខ្ពស់
3. នាយនគរបាល
4. នាយនគរបាលរង

• ១. នាយនគរបាលថ្នាក់ឧត្តមសេនីយ៍ (៤ ថ្នាក់)៖ នាយឧត្តមសេនីយ៍, ឧត្តមសេនីយ៍ឯក, ឧត្តមសេនីយ៍ទោ, ឧត្តមសេនីយ៍ត្រី។
• ២. នាយនគរបាលជាន់ខ្ពស់ (៣ ថ្នាក់)៖ វរសេនីយ៍ឯក, វរសេនីយ៍ទោ, វរសេនីយ៍ត្រី។
• ៣. នាយនគរបាល (៣ ថ្នាក់)៖ អនុសេនីយ៍ឯក, អនុសេនីយ៍ទោ, អនុសេនីយ៍ត្រី។
• ៤. នាយនគរបាលរង (៦ ថ្នាក់)៖ ព្រិន្ទបាលឯក, ព្រិន្ទបាលទោ, ព្រិន្ទបាលត្រី, ពលបាលឯក, ពលបាលទោ, ពលបាលត្រី។

• និយមន័យ៖ លំហាត់របៀប គឺជាកាយវិការមូលដ្ឋាន ហ្វឹកហាត់ដំបូង ទាក់ទងទៅនឹងការសម្រាក ប្រុង ឆ្វេងបែរ ស្តាំបែរ ក្រោកឈរ និងអង្គុយចុះ ដែលមន្ត្រីនគរបាលជាតិគ្រប់រូបត្រូវតែចេះដឹង ដើម្បីឈានទៅអនុវត្តកាយវិការផ្សេងៗទៀតឱ្យមានការឯកភាពគ្នានៅក្នុងលំហាត់របៀប។
• ការឆ្លុះបញ្ចាំង៖ ការអនុវត្តកាយវិការលំហាត់របៀបបានល្អ គឺមិនត្រឹមតែបានឆ្លុះបញ្ចាំងអំពីក្រឹត្យក្រមក្បួនខ្នាតនៃការហ្វឹកហាត់ដ៏ជាក់លាក់ប៉ុណ្ណោះទេ គឺថែមទាំងបានបង្ហាញអំពីការគោរពវិន័យ ភាពស្វាហាប់របស់កងកម្លាំង និងបានចូលរួមចំណែកក្នុងការលើកកម្ពស់កិត្យានុភាព ឧត្តមភាព របស់កងកម្លាំងនគរបាលជាតិថែមទៀតផង។

• «តាមកន្លែងរៀងខ្លួនគោរព» (សម្រាប់នាយនគរបាលថ្នាក់ឧត្តមសេនីយ៍)
• «តាមកន្លែងគោរព» (សម្រាប់នាយនគរបាលជាន់ខ្ពស់)
• «គោរព» (សម្រាប់នាយនគរបាល)

• ដំណាក់កាលទី ១៖ ក្នុងជំហរឈរប្រុង ជើងឆ្វេងជាគោល បោះជើងស្តាំទៅក្រោយកែងជើងឆ្វេងប្រវែង ២០ ស.ម ដោយគិតពីកែងជើងទាំងពីរ ទម្ងន់ដងខ្លួនត្រូវធ្លាក់ទៅជើងស្តាំ។
• ដំណាក់កាលទី ២៖ បង្វិលដងខ្លួនស្មើមុំ ១៨០ អង្សា ពីឆ្វេងទៅស្តាំ ដោយកែងជើងទាំងពីរ។
• ដំណាក់កាលទី ៣៖ ទាញជើងស្តាំមកផ្តុំនឹងជើងឆ្វេង រក្សាជំហរឈរប្រុង។

• ពេលកំពុងធ្វើដំណើរដោយកង់ ម៉ូតូ រថយន្ត ឬមធ្យោបាយធ្វើដំណើរផ្សេងទៀត
• ពេលកំពុងបញ្ជាចរាចរណ៍
• ពេលកំពុងសង្គ្រោះបន្ទាន់
• ពេលកំពុងការពារកន្លែងកើតហេតុ
• ពេលកំពុងពន្លត់អគ្គិភ័យ
• ពេលកំពុងប្រតិបត្តិការតាមចាប់ជនល្មើសជាក់ស្តែង
• ពេលកំពុងបំពេញភារកិច្ចផ្នែកសន្តិសុខតម្រូវឱ្យបែរមុខទៅរកសាធារណជន ឬទិសដៅបានកំណត់
• ពេលកំពុងបំពេញភារកិច្ចចាំបាច់ដទៃទៀត។

• បុរស (មួកកាសស្កេត ឬហ្សូកកី)៖ កាយវិការគោរពត្រូវស្ថិតក្នុងជំហរឈរប្រុង ហើយម្រាមដៃស្តាំទាំងប្រាំបិទចូលគ្នា រួចលើកគំនាប់ក្នុងមុំ ៤៥ អង្សាធៀបនឹងដងខ្លួន ឱ្យចុងម្រាមដៃទល់នឹងហាមមួកផ្នែកខាងស្តាំចម្ងាយ ៤ ស.ម ពីឡេវមួក បាតដៃផ្កាប់បញ្ឆិតចុះក្រោមបន្តិច កែងដៃស្តាំលើកស្មើនឹងស្មាស្តាំ។ បន្ទាប់មកត្រូវដាក់ដៃចុះវិញឱ្យបានរហ័សក្នុងមុំ ៤៥ អង្សា ដោយរក្សាជំហរឈរប្រុងដដែល។
• នារី (មួកប៉េរ៉េ និងមួកសំបុកនារី)៖ កាយវិការគោរពត្រូវស្ថិតក្នុងជំហរឈរប្រុង ហើយម្រាមដៃស្តាំទាំងប្រាំបិទចូលគ្នា រួចលើកគំនាប់ក្នុងមុំ ៤៥ អង្សាធៀបនឹងដងខ្លួន ឱ្យចុងម្រាមដៃទល់នឹងចុងចិញ្ចើមផ្នែកខាងស្តាំ បាតដៃផ្កាប់បញ្ឆិតចុះក្រោមបន្តិច កែងដៃស្តាំលើកស្មើនឹងស្មាស្តាំ។ បន្ទាប់មកត្រូវដាក់ដៃចុះវិញឱ្យបានរហ័សក្នុងមុំ ៤៥ អង្សា ដោយរក្សាជំហរឈរប្រុងដដែល។

• សណ្តាប់ធ្នាប់នៅតាមបណ្តាទីកន្លែងសាធារណៈ
• សណ្តាប់ធ្នាប់សុវត្ថិភាព
• សណ្តាប់ធ្នាប់អនាម័យ
• សណ្តាប់ធ្នាប់សោភ័ណភាព
• សណ្តាប់ធ្នាប់ភាពស្ងប់ស្ងាត់រួម

• ធានាសុវត្ថិភាពជូនគណៈប្រតិភូជាន់ខ្ពស់ជាតិ អន្តរជាតិ និងភ្ញៀវទេសចរណ៍
• ធានារាល់សកម្មភាពធម្មតារបស់សង្គម ការពារសុវត្ថិភាព អាយុជីវិត ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ប្រជារាស្ត្រ
• រួមចំណែកការពាររាល់សម្បត្តិវប្បធម៌ កេរ្តិ៍ដំណែលប្រវត្តិសាស្ត្រ ទីកន្លែងមានទេសភាពល្អៗនិងបណ្តាទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
• ធានាសណ្តាប់ធ្នាប់ អនាម័យ ភាពស្ងប់ស្ងាត់ សោភ័ណភាព
• រក្សាសណ្តាប់ធ្នាប់សុវត្ថិភាពចរាចរណ៍តាមដងផ្លូវ និងបណ្តាទីកន្លែងសាធារណៈ ដើម្បីបង្ការទប់ស្កាត់គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ដែលអាចកើតឡើងជាយថាហេតុ

• កសាងលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្ត បទកំណត់
• ផ្សព្វផ្សាយប្រជាជនចូលរួមថែរក្សាសណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈ
• ដំណើរការត្រួតពិនិត្យអនុវត្ត

• យល់ដឹងឱ្យបានច្បាស់អំពីច្បាប់របស់រដ្ឋ បណ្តាបទបញ្ជា បទកំណត់របៀបរបប រៀបចំ ថែរក្សារបៀបរៀបរយសាធារណៈ
• ត្រូវបង្កើនការងារដើរល្បាត ត្រួតពិនិត្យជាប្រចាំនៅបណ្តាទីកន្លែងសាធារណៈ។
• ត្រូវធ្វើជាគំរូក្នុងការងារអនុវត្តន៍ច្បាប់ ត្រូវមានបូកពារលើសធម៌ល្អ ត្រូវអំណត់ព្យាយាមនឹងការកិច្ច មិនប្រព្រឹត្តយកផ្កើយតបតែស្វែងរកផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន។
• ត្រូវបង្ការរកឃើញនិងវិនិច្ឆ័យទាន់ពេលបណ្តាករណីល្មើសនៅតាមទីកន្លែងសាធារណៈ លុបបំបាត់ឱ្យអស់បណ្តាករណីធ្វើឱ្យបាត់សណ្តាប់ធ្នាប់ បង្ករបង្កា ករណីនាំឱ្យកើតគ្រោះថ្នាក់។ ក្នុងការដោះស្រាយ ត្រូវធ្វើឱ្យបានរហ័ស ត្រឹមត្រូវ តាមច្បាប់ បទបញ្ជា បទកំណត់។
• តស៊ូប្រឆាំង បង្ក្រាបជនប្រព្រឹត្តបទល្មើស បំផ្លិចបំផ្លាញសណ្តាប់ធ្នាប់របៀបរៀបរយសាធារណៈ។
• ត្រូវចេះពង្រីកកម្លាំងប្រជារាស្ត្រ យកចិត្តទុកដាក់ និងស្តាប់យោបល់ប្រជារាស្ត្រដែលចូលរួមក្នុងការរក្សារបៀបរៀបរយសាធារណៈ។
• ត្រូវសហការឱ្យបានស្អិតរមួតជាមួយបណ្តាស្ថាប័ន ក្រសួង មន្ទីរនានាដែលមានការពាក់ព័ន្ធ ដើម្បីដោះស្រាយបណ្តាករណីផ្សេងៗ ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការរក្សារបៀបរៀបរយសាធារណៈ។

• ១. AK-47 ស្វ័យឈើ (ស្វ័យរឹង)៖ ស្វ័យធ្វើពីឈើរឹង ប្រើប្រាស់ទូទៅសម្រាប់កងកម្លាំងថ្មើរជើង និងកម្លាំងឈរជើង។
• ២. AK-47 ស្វ័យបត់ (ស្វ័យដែក / AKMS)៖ ស្វ័យធ្វើពីដែកអាចបត់បាន ងាយស្រួលបត់តូច សម្រាប់កងចល័ត កងយោធិនឆ័ត្រយោង និងអ្នកបើកបរយានយន្តប្រយុទ្ធ។

1. ដោះបង់គ្រាប់ចេញពីកាំភ្លើង
2. ទាញកាណុងកែកន្លាស់ថយក្រោយ ដើម្បីពិនិត្យមើលសំបុកកាំភ្លើង (ធានាថាសុំទទេ គ្មានគ្រាប់) រួចច្របាច់កៃទៅមុខ ហើយបិទគន្លឹះសុវត្ថិភាព
3. ដោះប្រអប់សម្ភារជូតសម្អាតចេញពីស្វ័យ និងដោះដែកខ្នល់ជូតកាណុង
4. ដោះគម្របប្រអប់ស៊ុំកាំភ្លើង
5. ដោះរ៉ឺស័ររុញថយ
6. ដោះប្រអប់កន្លាស់ និងកន្លាស់កាំភ្លើង (រួចដោះញែកកន្លាស់ចេញពីប្រអប់កន្លាស់)
7. ដោះបំពង់នាំខ្យល់ និងស្រោមដៃការពារកម្ដៅ។

ធ្វើបញ្ច្រាសទិសដៅពីការដោះវិញ (ដាក់បំពង់នាំខ្យល់ ➔ ផ្គុំកន្លាស់ចូលប្រអប់កន្លាស់ រួចដាក់ចូលតួស៊ុំ ➔ ដាក់រ៉ឺស័ររុញថយ ➔ គ្របគម្របប្រអប់ស៊ុំ ➔ ច្របាច់កៃ និងបិទគន្លឹះសុវត្ថិភាព ➔ ដាក់ដែកខ្នល់ និងប្រអប់សម្ភារ ➔ ដាក់បង់គ្រាប់)។

• ទំហំគ្រាប់៖ គ្រាប់កាំភ្លើង AK-47 មានទំហំកាលីប 7.62 x 39 mm។
• ប្រភេទគ្រាប់រួមមាន៖
  • គ្រាប់ធម្មតា (ក្បាលដែកស្រោបស្ពាន់)
  • គ្រាប់ស្ទង់ពន្លឺ (Tracer)
  • គ្រាប់ដុត (Incendiary)
  • គ្រាប់ទម្លុះដែក (Armor-piercing)
  • គ្រាប់ទម្លុះដែកនិងដុត (Armor-piercing Incendiary)
• ចម្ងាយបាញ់៖
  • ចម្ងាយបាញ់ឆ្ងាយបំផុត៖ ប្រមាណ ៣០០០ ម៉ែត្រ
  • ចម្ងាយសម្លាប់ (កម្លាំងសម្លាប់នៅមានប្រសិទ្ធភាព)៖ ១៥០០ ម៉ែត្រ
  • ចម្ងាយបាញ់មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ (តម្រង់បាញ់)៖ ៤០០ ម៉ែត្រ (បាញ់មួយៗ) ទៅ ៣០០ ម៉ែត្រ (បាញ់រះ)។

• ការប្រមូលភស្តុតាងមិនគ្រប់គ្រាន់ ឬខុសនីតិវិធី៖ មិនបានការពារទីកន្លែងកើតហេតុឱ្យបានល្អ ធ្វើឱ្យខូចខាត ឬបាត់បង់ស្លាកស្នាម វត្ថុតាង ឬការរឹបអូសវត្ថុតាងខុសនីតិវិធីច្បាប់ដែលនាំឱ្យបាត់បង់តម្លៃគតិយុត្តិ។
• ការកត់ត្រាកំណត់ហេតុមានកំហុសឆ្គង៖ សរសេរមិនច្បាស់លាស់ មិនស៊ីសង្វាក់គ្នារវាងចម្លើយជនសង្ស័យ សាក្សី និងជនរងគ្រោះ ខ្វះហត្ថលេខា ឬស្នាមមេដៃ។
• ការយឺតយ៉ាវក្នុងការបញ្ជូនសំណុំរឿង៖ ការឃាត់ខ្លួនជនសង្ស័យហួសថេរវេលាកំណត់ដោយច្បាប់ (៤៨ ម៉ោង ឬការសុំពន្យារពេលមិនទាន់ពេលវេលា) ដែលរំលោភលើក្រមនីតិវិធីព្រហ្មទណ្ឌ។
• ការកំណត់បទល្មើសមិនត្រឹមត្រូវ៖ ចោទប្រកាន់ខុសអង្គហេតុ ឬខុសមាត្រាច្បាប់។

• ១. គោរពនីតិវិធីច្បាប់ និងក្រមនីតិវិធីព្រហ្មទណ្ឌឱ្យបានម៉ឺងម៉ាត់៖ ពិសេសការជូនដំណឹងអំពីសិទ្ធិដល់ជនសង្ស័យ សិទ្ធិមានមេធាវី ការគោរពថេរវេលាឃាត់ខ្លួន។
• ២. រក្សា និងការពារវត្ថុតាង៖ វេចខ្ចប់ ចុះបញ្ជី និងរក្សាទុកវត្ថុតាងឱ្យបានត្រឹមត្រូវ មិនឱ្យបាត់បង់ ឬផ្លាស់ប្តូររូបរាង។
• ៣. ធានាភាពច្បាស់លាស់ សច្ចធម៌ និងតម្លាភាព៖ រាល់កំណត់ហេតុស្តាប់ចម្លើយ ពិនិត្យទីកន្លែងកើតហេតុ ត្រូវកត់ត្រាត្រឹមត្រូវតាមការពិត មិនបង្ខិតបង្ខំ ឬប្រើទារុណកម្ម។
• ៤. ភាពពេញលេញនៃឯកសារសំណុំរឿង៖ ត្រូវផ្ទៀងផ្ទាត់ឯកសារអត្តសញ្ញាណ របាយការណ៍កោសល្យវិច័យ និងកំណត់ហេតុពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់មុនបញ្ជូនទៅអយ្យការ។

• ជាមន្ត្រីនគរបាលជាតិ ឬកងរាជអាវុធហត្ថដែលស្ថិតក្នុងក្របខ័ណ្ឌផ្លូវការ។
• មានឋានន្តរសក្តិ ឬតួនាទីស្របតាមការកំណត់នៃក្រមនីតិវិធីព្រហ្មទណ្ឌ (ចាប់ពីអនុសេនីយ៍ត្រីឡើងទៅ ឬកាន់មុខតំណែងជាប្រធានប៉ុស្តិ៍ អធិការ អធិការរង ស្នងការ ស្នងការរង...)។
• បានទទួលការបណ្តុះបណ្តាល និងប្រឡងជាប់វិជ្ជាជីវៈផ្នែកច្បាប់ និងនីតិវិធីនគរបាលយុត្តិធម៌។
• ត្រូវបានតែងតាំង ឬប្រគល់គុណសម្បត្តិជាមន្ត្រីនគរបាលយុត្តិធម៌ ដោយប្រកាសរួមរវាងក្រសួងយុត្តិធម៌ និងក្រសួងមហាផ្ទៃ។

• មន្ត្រីនគរបាលយុត្តិធម៌ (ម.ន.យ)៖ មានសិទ្ធិដឹកនាំការស៊ើបអង្កេត ធ្វើកំណត់ហេតុ សម្រេចឃាត់ខ្លួន និងកសាងសំណុំរឿងបញ្ជូនទៅតុលាការ។
• ភ្នាក់ងារនគរបាលយុត្តិធម៌ (ភ.ន.យ)៖ ជាជំនួយការដល់ ម.ន.យ ក្នុងការអនុវត្តភារកិច្ច កត់ត្រា និងអនុវត្តតាមបទបញ្ជារបស់ ម.ន.យ។
• មន្ត្រីរាជការ និងភ្នាក់ងារសាធារណៈផ្សេងទៀត៖ ដែលច្បាប់ប្រគល់សិទ្ធិអំណាចផ្នែកនគរបាលយុត្តិធម៌លើវិស័យជាក់លាក់ (ដូចជា មន្ត្រីរដ្ឋបាលព្រៃឈើ មន្ត្រីគយ...)។

បែងចែកជា ៣ ថ្នាក់ គឺ បទឧក្រិដ្ឋ (ទោស ៥ ឆ្នាំ ដល់ មួយជីវិត), បទមជ្ឈិម (ទោស ៦ ថ្ងៃ ដល់ ៥ ឆ្នាំ), និង បទលហុ (ទោស ១ ថ្ងៃ ដល់ ៦ ថ្ងៃ)។

1. ១. ដំណាក់កាលស៊ើបអង្កេតបឋម (នគរបាលយុត្តិធម៌)៖ ស្រាវជ្រាវ ប្រមូលភស្តុតាង ឃាត់ខ្លួនជនសង្ស័យ កសាងសំណុំរឿង។
2. ២. ដំណាក់កាលអយ្យការ (ព្រះរាជអាជ្ញា)៖ ពិនិត្យសំណុំរឿង ស្តាប់ចម្លើយ និងធ្វើការចោទប្រកាន់ (បើកការស៊ើបសួរតាមរយៈដីកាសន្និដ្ឋានស្ថាពរ) ឬតម្កល់រឿងទុកឥតចាត់ការ។
3. ៣. ដំណាក់កាលស៊ើបសួរ (ចៅក្រមស៊ើបសួរ)៖ ប្រមូលភស្តុតាងដោះបន្ទុក និងដាក់បន្ទុក សម្រេចឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្ន និងចេញដីកាបញ្ជូនទៅជំនុំជម្រះ ឬលើកលែងការចោទប្រកាន់។
4. ៤. ដំណាក់កាលជំនុំជម្រះ (សភាជំនុំជម្រះ / តុលាការ)៖ បើកសវនាការជាសាធារណៈ ដេញដោល ពិភាក្សាដេញដោលភស្តុតាង និងប្រកាសសាលក្រម/សាលដីកាផ្តន្ទាទោស ឬលើកលែងទោស។
5. ៥. ដំណាក់កាលអនុវត្តទោស (ស្ថាប័នពន្ធនាគារ និងអយ្យការ)៖ ការអនុវត្តទោសតាមសាលក្រមស្ថាពររបស់តុលាការ។

• មានច្បាប់ប្រគល់សិទ្ធិអំណាចផ្លូវការ៖ ជារដ្ឋអំណាចជំនាញផ្លូវការក្នុងការអនុវត្តច្បាប់ ថែរក្សាសន្តិសុខ សណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈ និងសុវត្ថិភាពសង្គម។
• មានជំនាញវិជ្ជាជីវៈ និងរចនាសម្ព័ន្ធរៀបរយ៖ ត្រូវបានបណ្តុះបណ្តាលក្បួនច្បាប់ យុទ្ធវិធី និងបច្ចេកទេសត្រឹមត្រូវ។
• មានការបំពាក់សម្ភារ ឧបករណ៍ និងមធ្យោបាយស្របច្បាប់៖ ក្នុងការទប់ស្កាត់ បង្ការ និងបង្ក្រាបបទល្មើស។
• ជាអ្នកទទួលខុសត្រូវផ្ទាល់ចំពោះមុខរដ្ឋាភិបាល និងច្បាប់៖ ក្នុងការដឹកនាំបញ្ជាប្រតិបត្តិការសន្តិសុខ។

• ជាភ្នែកជាច្រមុះនៅមូលដ្ឋាន៖ ប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅផ្ទាល់តាមភូមិ-ឃុំ អាចដឹង និងក្តាប់បាននូវរាល់បាតុភាពមិនប្រក្រតី មុខសញ្ញាសង្ស័យ និងផ្តល់ដំណឹងទាន់ពេលវេលាដល់នគរបាល។
• កម្លាំងនគរបាលមានចំនួនកំណត់៖ មិនអាចឈរជើងគ្រប់ទីកន្លែងគ្រប់ពេលវេលាបានឡើយ ប្រសិនបើគ្មានការសហការពីពលរដ្ឋ។
• ការចូលរួមអនុវត្តគោលនយោបាយ «ភូមិ-ឃុំ-សង្កាត់មានសុវត្ថិភាព»៖ ការចូលរួមរបស់ប្រជាពលរដ្ឋបង្កើតបានជាចលនាស្វ័យការពារដ៏រឹងមាំ និងកាត់បន្ថយបទល្មើសក្នុងសហគមន៍យ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។

• ១. វិធានការមហាជន៖ គឺជាការអប់រំ ផ្សព្វផ្សាយច្បាប់ បំផុសស្មារតី និងកៀរគរប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់ស្រទាប់វណ្ណៈឱ្យចូលរួមជាមួយសមត្ថកិច្ចក្នុងការបង្ការ ទប់ស្កាត់ និងរាយការណ៍បទល្មើស រួមទាំងការអនុវត្តចលនាភូមិ-ឃុំមានសុវត្ថិភាព។
• ២. វិធានការជំនាញនគរបាល៖ គឺជាការប្រើប្រាស់កម្លាំងជំនាញ បច្ចេកទេស វិទ្យាសាស្ត្រ នីតិវិធីច្បាប់ ការក្តាប់ស៊ើបការណ៍ ស៊ើបអង្កេត ស្រាវជ្រាវ តាមដានមុខសញ្ញា និងការបើកប្រតិបត្តិការបង្ក្រាបបទល្មើសតាមក្របខ័ណ្ឌច្បាប់។